Đề thi kiểm tra chất lượng học kì 1 môn Văn 11 năm 2016

Phân tích (4,0)

Vị trí của đoạn trích (0,5):

–         Cảnh cho chữ xuất hiện ở cuối tác phẩm

–         Đây là “một cảnh tượng xưa nay chưa từng có”, nghĩa là cảnh tượng kì lạ, khác thường, được xây dựng qua bút pháp tả cảnh, tả người đạt đến mức điêu luyện của ngòi bút tài hoa Nguyễn Tuân, thủ pháp tương phản được sử dụng thành công…

Cảnh tượng cho chữ (1,5)

– Cảnh Huấn Cao cho chữ viên quản ngục diễn ra trong không gian, thời gian “chưa từng có” (0,5):

+ Không gian: ngục tù chật hẹp, nhơ bẩn “trong một buồng tối chật hẹp, ẩm ướt, tường đầy mạng nhện, đất bừa bãi phân chuột, phân gián”.

+ Thời gian: vào một đêm tối đặc biệt, đêm cuối cùng Huấn Cao ở trại giam tỉnh Sơn vì “ngày mai, tinh mơ, sẽ có người đến giải tù đi”, “ về kinh chịu án tử hình”

– Diến biến cảnh cho chữ (1,0):

+. Tặng thư pháp: Huấn cao cổ đeo gông, chấn vướng xiềng ung dung tô đậm nét chữ trên tấm lụa bạch trắng tinh như một người nghệ sĩ đầy bản lĩnh đang sáng tạo ra cái đẹp trong tư thế hoàn toàn tự do, tự chủ trong khi viên quản ngục và thầy thơ lại “khúm núm”, “run run”…

+. Huấn cao khuyên quản ngục: thay đổi chốn ở trước khi thưởng thức cái đẹp….

–         Nhận xét: Quả là “một cảnh tượng xưa nay chưa từng có”. Như vậy, cái đẹp lại được sáng tạo giữa chốn hôi hám, nhơ bẩn; thiên hương lại được tỏa sáng ở chính cái nơi mà bóng tối và cái ác đang ngự trị.

Cảnh cho chữ là “một cảnh tượng xưa nay chưa từng có” (1,5)

– Quan hệ, địa vị người cho chữ và người nhận chữ (0,5):

+.  Người cho chữ: Huấn Cao_người nghệ sĩ tài hoa, say mê “dậm tô nét chữ” không phải là người được tự do mà là một kẻ tử tù đang trong cảnh “cổ đeo gông, chân vướng xiềng” và chỉ sáng tinh mơ ngày mai đã bị giải vào kinh chịu án tử hình. Tử tù trở thành nghệ sĩ- anh hùng, mang vẻ đẹp uy nghị, lẫm liệt.

+. Người nhận chữ: viên quản ngục trong tư thế “khúm núm cất những đồng tiền kẽm đánh dấu ô chữ đặt trên phiến lụa óng”; thầy thơ lại “gầy gò, thì run run bưng chậu mực

– Trật tự, kỉ cương trong nhà tù bị đảo ngược hoàn toàn (0,5):

+. Tù nhân trở thành người ban phát cái đẹp, răn dạy ngục quan.

+. Ngục quan thì khúm núm, vái lạy tù nhân.

+. Như vậy, giữa chốn ngục tù tàn bạo, không phải những kẻ đại diện cho quyền lực thống trị làm chủ mà là người tử tù làm chủ. Nhân cách Huấn Cao được tỏa sáng trong đêm đen của xã hội ngục tù.

– Chủ đề tác phẩm được thể hiện sâu sắc qua cảnh tượng cho chữ(0,5): +. Sự chiến thắng của ánh sáng đối với bóng tối, của cái đẹp  đối với cái xấu xa, nhơ bẩn, của cái thiện đối với cái ác…

+.Đó là sự tôn vinh cái đẹp, cái thiện và nhân cách cao cả của con người bằng một bức tranh nghệ thuật đầy ấn tượng, qua đó bộc lộ lòng yêu nước thầm kín của nhà văn.

 Nghệ thuật (1,0):

–         Sử dụng thành công thủ pháp đối lập tượng phản,.

–         Ngôn từ vừa sắc sảo góc cạnh, vừa trang trọng, cổ kính, sống động như có hồn, có nhịp điệu riêng giàu giá trị taoh hình, giàu sức truyền cảm…

–         Tạo tình huống thử thách cho nhân vật tỏa sáng tài năng và thiên lương trong sáng.