Có câu không đúng văn bản gốc?

Theo như đề thi Ngữ Văn sáng nay, ở phần đọc hiểu (3 điểm), cho đoạn trích bài thơ “Tiếng Việt” của Lưu Quang Vũ dưới đây:

… “Chưa chữ viết đã vẹn tròn tiếng nói

Vầng trăng cao đêm cá lặn sao mờ

Ôi tiếng Việt như bùn và như lụa

Óng tre ngà và mềm mại như tơ”…

Đề thi yêu cầu học sinh trả lời 4 câu hỏi. Trong đó, câu hỏi 1: “Sự mượt mà và tinh tế của Tiếng Việt được thể hiện ở những từ ngữ nào trong khổ thơ thứ nhất”?

Trang 218 cuốn thơ Việt Nam 1945- 1985 do Bộ GD&ĐT cung cấp

Trang 218 cuốn thơ Việt Nam 1945- 1985 do Bộ GD&ĐT cung cấp

Ngay sau khi đề thi được đăng tải trên mạng, nhiều giáo viên Văn có uy tín cho biết, theo văn bản mà giáo viên vẫn giảng dạy lâu nay, khổ thơ được đưa vào đề thi trên đây chưa chính xác. Theo đó, văn bản đúng phải là:

… “Chưa chữ viết đã vẹn tròn tiếng nói

Vầng trăng cao đêm cá lặn sao mờ

Ôi tiếng Việt như đất cày, như lụa

Óng tre ngà và mềm mại như tơ”…

Trao đổi với PV Dân trí, tiến sĩ Văn học Trịnh Thu Tuyết (nguyên giáo viên Ngữ Văn, Trường THPT chuyên Chu Văn An, Hà Nội), theo như văn bản mà cô vẫn dạy học trò mình lâu nay, trích câu thơ “Ôi tiếng Việt như đất bùn và như lụa” là chưa chuẩn xác.

Theo đó, trong cuốn sách của nhà thơ Lưu Quang Vũ hiện cô đang có, câu thơ trên phải là: “Ôi tiếng Việt như đất cày, như lụa”.

Cô Tuyết cho biết, theo như văn bản cũ, “như đất cày, như lụa” thể hiện được hai đặc điểm làm nên sự toàn vẹn của tiếng Việt là mộc mạc, bình dị và mượt mà, tinh tế.

Trang bìa cuốn Thơ Việt Nam 1945- 1985 do Bộ GD&ĐT cung cấp

Trang bìa cuốn Thơ Việt Nam 1945- 1985 do Bộ GD&ĐT cung cấp

Tuy nhiên, theo như bản in mà đề thi đưa ra, câu thơ chỉ thể hiện được sự mượt mà, tinh tế của tiếng Việt mà thiếu đi sự mộc mạc, bình dị.

“Đây là một bài thơ hay và nổi tiếng của nhà thơ Lưu Quang Vũ, bản thân cô cũng còn giữ cuốn sách có bài thơ này của ông nên cô nhớ rất rõ.

Việc đặt từ “và” thay cho dấu phẩy cũng tạo nên sự tiếp nhận phản cảm về xúc cảm thẩm mỹ, làm ảnh hưởng tới logic, ý nghĩa nội tại của câu thơ và định hướng cho câu hỏi của đề thi, làm giảm đi sắc thái rất đẹp khác nữa của tiếng Việt chứ không riêng mượt mà và tinh tế.

Không ảnh hưởng bài làm nhưng đáng tiếc

Thạc sĩ Văn học Phạm Hữu Cường, người có thâm niên 20 năm giảng dạy môn Ngữ Văn cũng cho rằng, câu thơ “Ôi tiếng Việt như bùn và như lụa” không chuẩn so với các văn bản mà thầy đã tiếp cận lâu nay.

Theo thầy Cường, sai sót này không ảnh hưởng đến bài làm của thí sinh nhưng quả thật, với một đề thi tầm THPT quốc gia, sai sót này là rất đáng tiếc. Việc so sánh: “Tiếng Việt như bùn và như lụa” làm giảm giá trị so sánh của hình ảnh rất nhiều. “Đất cày” bao hàm rất nhiều ý nghĩa bên trong. Trong đó, thể hiện sự mộc mạc nhưng không tầm thường mà tươi mới và có nét đẹp của sự bình dị. Ở đây, nói “đất bùn”, hình ảnh so sánh tầm thường hơn, làm giảm giá trị gợi cảm hơn.

Việc cho từ “và” thay cho dấu phẩy, theo thầy Cường, cũng làm cho câu thơ mất hay. “Nếu đặt dấu phẩy, nhịp thơ sẽ khỏe hơn, hàm súc hơn. Tuy nhiên, cho từ “và” vào, làm câu thơ bớt phần mượt mà và tinh tế của tiếng Việt. Điều đó là rất đáng tiếc”, thầy Cường cho biết.

Ngoài ra, theo chia sẻ của một giáo viên Văn ở một Trường THPT chuyên tại Hà Nội, cô cũng rất bất ngờ khi thấy trích đoạn trong bài thơ nổi tiếng của Lưu Quang Vũ có sai sót trên đây.

Bản thân văn bản mà cô đang có trong tay, cũng như sau nhiều lần cho học sinh thực hiện đề thi có trích đoạn của bài thơ này, tài liệu đều ghi chép là: “Ôi tiếng Việt như đất cày, như lụa”. Việc thay đổi như trong đề thi đã làm giảm giá trị của câu thơ rất nhiều.

Thí sinh sau giờ thi môn Văn tại Hà Nội (ảnh: Mai Châm)

Thí sinh sau giờ thi môn Văn tại Hà Nội (ảnh: Mai Châm)

Tối 2/7, Bộ GD&ĐT đã lên tiếng về sai sót ở phần đánh máy mà các giáo viên băn khoăn trên đây.

Theo đó, về nội dung Phần đọc hiểu: Trích đoạn thơ trong bài thơ “Tiếng Việt” của Lưu Quang Vũ được Hội đồng ra đề thi trích dẫn từ bài thơ “Tiếng Việt” của nhà thơ Lưu Quang Vũ trong cuốn Thơ Việt Nam 1945-1985 (Ban tuyển chọn và chú giải: Nguyễn Đức Nam (chủ biên), Bằng Việt, Nguyễn Văn Long, Nguyên An, Nguyễn Quốc Túy); Nhà xuất bản Giáo dục – 1985 (sách được xuất bản trong thời gian nhà thơ Lưu Quang Vũ còn sống).

Nội dung trích dẫn:

Ôi tiếng Việt như bùn và như lụa

Óng tre ngà và mềm mại như tơ”.

(Nguyên bản dòng thứ 3 và 4 từ trên xuống trang 218, Sách đã dẫn)

Trong quá trình biên soạn đề thi, Hội đồng ra đề thi đã kiểm tra kỹ lưỡng, đảm bảo độ chính xác tuyệt đối của ngữ liệu được trích dẫn, đáp ứng yêu cầu của đề thi.

Cùng với đó, Bộ GD&ĐT đã gửi cả ảnh cuốn sách, chứng minh trích dẫn trên là đúng.

Mỹ Hà

(Email:myha@dantri.com.vn)



Xem nguồn