Bình giảng Bài ca ngất ngưởng của Nguyễn công Trứ

Bình giảng Bài ca ngất ngưởng của Nguyễn công Trứ

Bình giảng Bài ca ngất ngưởng của Nguyễn công Trứ

Trong lịch sử dân tộc Việt Nam, cũng như giữa rừng hoa văn thơ của nước nhà trước đây,chưa có nhân vật danh tiếng nào ý thức sâu sâu sắc về bản thân mình cũng như lớn tiếng nói với đời về khát vọng cá nhân cũng như phong cách sống của mình như Nguyễn Công Trứ.Điều đó được thể hiện rõ nét qua bài thơ” Ngất Ngưởng”.

Từ trước tới nay mỗi khi nhắc tới thơ, người ta thường nghĩ trước hết nó là tấm gương phản chiếu tâm hồn và cũng chính là tình cảm của nhà thơ.Điều đó được thể hiện rõ nét qua bài thơ Ngất Ngưởng của Nguyễn Công Trứ,bài thơ đã khắc họa chân dung một Nguyễn Công Trứ tự họa.Toàn bộ bài thơ đều mang dáng dấp của cái tôi” ngất ngưởng”,mà không thể lẫn với một ai khác mỗi khi những dòng thơ của ông được cất lên.Tuy nhiên cái” ngất ngưởng” của ông không phải là cái tôi ngạo mạn cũng chẳng phải là sự hận đời,hận người mà là cái ngất ngưởng của một người đầy tự tin và bản lĩnh.Ông đã ý thức rất rõ về tài năng và phẩm giá của mình,cái ngất ngưởng của ông là một lối sống độc đáo,một vẻ đẹp ngang tàng,phóng túng của một tâm hồ lớn,nhân cách lớn, nhà thơ lớn.

Những điều trên được thể hiện rất rõ qua câu mở đầu của bài thơ,ông viết:”Vũ trụ nội mạc phi phận sự” (mọi việc trong đời chẳng có việc gì không phải phận sự của ông),câu thơ mở đầu cũng đã thể hiện cái cốt của bài thơ đó là cái tôi “Ngất Ngưởng”.Câu thơ vang lên trang trọng,đầy kiêu hãnh và một ý thức trách nhiệm rất sâu sắc của chính mình.Dường như khi đọc thơ của Nguyễn Công Trứ,ta đều bắt gặp một điểm chung đó là ông đều nói tới “Chí nam nhi”,ông có quan niệm về nam nhi rất rõ ràng: làm người thanh niên phải cố gắng lập công với đời,trả nợ núi sông.Nếu không được thế là nhục,là hèn,chẳng đáng sống nữa!.Phải chăng đây chính là lẽ sống tích cực của một nhà nho chân chính.Trong bài tho này đã thể hiện rõ cái tôi ngất ngưởng,ngang tàng đầy khí phách cũng như s thức của ông về trách nhiệm của ông về nam nhi,thì ở câu tiếp theo thì ông lại khẳng định rõ hơn cái ngất ngưởng của mình,điều đó được thể hiện qua việc ông tự xưng mình là “ Ông văn Hi”,ông tự thấy mình là người có tài lớn và xem như việc ra làm quan “đã vào lồng”,như đã được định sẵn.Qua điều này cũng đủ cho chúng ta nhận rõ được thái độ của người viết,nó vừa trang nghiêm nhưng cũng mang yếu tố hài hước.

Thái độ ngất ngưởng của ông còn được thể hiện rõ khi ông còn đang ở chốn thao trường;

Khi thủ khoa,khi tam tán,khi tổng đốc đông

Gồm thao lược đã nên tay ngất ngưởng

Lúc bình tây có đại tướng

Có khi về phủ doãn Thừa Thiên.

Những câu thơ trên không chỉ thể hiện cái tôi ngất ngưởng của nhà thơ mà còn thể hiện ông là người có tài lớn kể cả về văn và cả trong lĩnh vực quân sự điều đó thể hiện qua các danh chức mà ông từng làm trong triều đình.Đặc bieetjj hơn nữa,cái ngất ngưởng đó không chỉ trong khi ông còn làm trong triều đình,mà ngay cả khi “về phủ doãn Thừa Thiên”,thì cái ngất ngưởng của ông còn được thể hiện rõ nét hơn nhiều.Có lẽ khi thoát khỏi chốn quan trường,không còn cái gì ràng buộc ông nữa,nên ông càng trở nên ngất ngưởng,ông càng sống theo cách sống của ông mà không cần quan tâm tới những điều xung quanh,đây quả là một phong cách ngược đời,khác người,điều đó được thể hiện qua:”Đạc ngựa bò vàng đeo ngất ngưởng,người ta thì cưỡi ngựa trong khi đó ông lại cưỡi bò trong tư thế:

Tay kiếm cung mà nên dạng từ bi

Gót tiên theo đủng đỉnh một đôi gì

Bụt cũng ncj cười ông ngất ngưởng.

Nguyễn Công Trứ ngất ngưởng tới nỗi mà ông bụt cũng phải nực cười,không chỉ thế ông còn ngất ngưởng,thể hiện qua quan niệm được mất,cùng với sự lạc quan và bình thản của cuộc đời:

Được mất dương dương người tái thượng

Khen chê phơi phới ngọn đông phong

Ông quan niệm được mất ở đời là lẽ thường tình,là chuyện tự nhiên,may rủi,sướng khổ là chuyện bình thường không có gì phải vội vã,hốt hoảng.Cũng như khen chê là cuyện bình thường có gì phải bi quan sầu muộn,hãy cứ vui lên mà sống,hãy “ quảng gánh lo đi mà vui sống”(Lâm Ngũ Đường).

Khi ca,Khi tửu,Khi khảo,khi tùng

Không nhạc không tiên không vướng tục.

Trong cái xã hội phong kiến hà khắc với hàng trăm cái lễ nghi,cái xã hội có những quy tắc khiến người ta nghẹt thở mà ai cũng phải tuân theo,thế mà Nguyễn Công Trứ lại có lối sống và phong cách sống ngất ngưởng,khác thường như vậy.Ông không bận tâm tới những cái lễ nghi đó thì đây chẳng phải là cái ngông nghênh mà ông muốn thách thức với đời ha chăng.Thực chất cái thái độ sống của ông như vậy được bắt nguồn từ một bản lĩnh,từ ý thức muốn khẳng định cái cá nhân độc đáo của mình.đồng thời ông cũng muốn thoát mình khỏi cái xã hội đầy nghiệt ngã,nó bóp nghẹt cuộc sống của con người.Mặt khác ông có thái độ sống như vậy cũng là để khẳng định bản lĩnh cũng như tài năng,phẩm giá của mình.Ông tự nhận thấy điều đó mà so sánh với bao danh tướng khác từ đời Hán đến đời Tống của Trung Hoa “ Chẳng Trái nhạc cũng vào phường Hàn Phú”.Đối với bản thân ông,ông cũng luôn giữ trong mình một đạo thủy chung duy nhất “Nghĩa vua tôi cho trọn đạo sơ chung”,câu thơ vang lên những rung động của một lời thề son sắt trước hoàn cảnh đất nước cuối Lê đầu Nguyễn đang rất cần những người vì đất nước. Hoàn cảnh lịch sử ấy là nền tảng cho mọi nhà nho chuẩn bị bước vào thời kì mới lẽ sống mới để vươn lên trong cuộc sống.Chính nguyễn Công Trứ cũng đã tự nhủ:

Đã sinh ra trong đất trời

Phải có danh gì với núi sông.

Và ông đã làm được hơn thế,tên tuổi của ông đã được nhiều người biết đến,phong cách sống của ông được thể hiện rõ nét qua những trang thơ mà ông đã để lại.

Kết thúc bài thơ ông viết: “Trong triều ai ngất ngưởng như ông”,câu thơ vừa muốn hỏi,vừa muốn khẳng định lại chính mình và đây cũng là lời tự bạch của chính nhà thơ

Trong bài thơ,Nguyễn Công Trứ đã nhiều lần nhắc tới hai từ “ ngất ngưởng”,và qua bài thơ trong chúng ta ai cũng hiểu về cái ngất ngưởng của ông,đó chẳng phải là cái gì quá xa xôi mà đó chính là thái độ cách sống của một nhà nho tài tử.vậy cái ngất ngưởng của ông không phải là cái tiêu cực mà là sự khẳng định bản ngã của mình,là bản lĩnh dám sống ở đời và một phong cách sống tài hoa tài tử.

Nguồn: Bài văn hay